Έθιμα των Θεοφανείων στη Χαλκιδική
Στη Γαλάτιστα μετά τον Αγιασμό των Υδάτων κάτοικοι και πολυάριθμοι επισκέπτες αναμένεται να συγκεντρωθούν στην κεντρική πλατεία, όπου νέοι θα μεταφέρουν το ομοίωμα της καμήλας για να ξεκινήσει το παραδοσιακό γλέντι!
Οι εκδηλώσεις στη Γαλάτιστα θα ξεκινήσουν το μεσημέρι της 5ης Ιανουαρίου, με την περιφορά των κουδουνιών και το στολισμό της καμήλας. Ανήμερα των Θεοφανείων η αναβίωση του εθίμου της καμήλας θα γίνει στις 11.00 π.μ., μετά τον Αγιασμό των υδάτων. Την επόμενη μέρα την ίδια ώρα αναβιώνει το έθιμο του Γάμου της Μανιώς.
Λίγα λόγια για το έθιμο της καμήλας
Το έθιμο αναβιώνει την ιστορία της νεαρής πανέμορφης Γαλατσιάνας, Μανιώς, που απήχθη από τους Τούρκους. Μετά την απαγωγή της ο αγαπημένος της σκαρφίστηκε μια πρωτότυπη ιδέα και κατασκεύασε ομοίωμα καμήλας, στο εσωτερικό της οποίας μπήκε ο ίδιος και οι φίλοι του, για να φτάσουν στον τούρκικο μαχαλά, όπου κρατούσαν τη Μανιώ. Κερνώντας κρασί και ρακί τους Τούρκους φρουρούς με σκοπό να τους μεθύσουν, οι Γαλατσάνοι νέοι μπόρεσαν και απήγαγαν την κόρη. Έπειτα κρυμμένοι στο εσωτερικό του ομοιώματος έφτασαν στο μαχαλά των Ελλήνων, όπου την επόμενη μέρα του Αη Γιαννιού έγινε ο γάμος των δύο νέων. Το έθιμο της καμήλας είναι η αναπαράσταση αυτής ακριβώς της αληθινής ιστορίας η οποία μένει ζωντανή παράδοση μέσα στην πάροδο του χρόνου με την συμβολή όσων συμμετέχουν σε αυτή!
Σημειώνεται ότι ο Πύργος της Γαλάτιστας θα είναι επισκέψιμος στις 6 και 7 Ιανουαρίου από τις 10.00 π.μ. έως τις 2.00 μ.μ.. Η είσοδος θα επιτρέπεται σε ομάδες των 10 ατόμων.
Το έθιμο τω Φωταρών
Στο Παλαιόκαστρο η νεολαία διοργανώνει την εκδήλωση αναβίωσης του τοπικού εθίμου-δρώμενου των ΦΩΤΑΡΩΝ στις 6 Ιανουαρίου 2015, ημέρα εορτασμού των Θεοφανίων, στις 2.30 μ.μ. και προσφέρει στους επισκέπτες χωριάτικο λουκάνικο και κρασί.
“Το έθιμο ξεκινά από την παραμονή των Φώτων μια ομάδα καλανδιστών, που εκλέγει το «βασιλιά» της, και όλοι μαζί πηγαίνουν στην εκκλησία του χωριού. Εκεί ο «βασιλιάς» κάνει τρεις μετάνοιες μπροστά στην εικόνα του Αγίου Αθανασίου, αποζητώντας την ευχή του. Αμέσως μετά χτυπά η καμπάνα και η ομάδα ξεκινά· περιφέρεται νυχτιάτικα τραγουδώντας τα τοπικά κάλαντα, τα οποία καταλήγουν σε ευχές, ξεχωριστές για κάθε μέλος της οικογένειας. Των Φώτων η ίδια ομάδα – ο «βασιλιάς» και οι «Φωταράδες», η φρουρά του βασιλιά, κρατώντας μεγάλα ξύλινα σπαθιά, χορεύουν στην πλατεία του χωριού έναν κυκλικό χορό.
Έθιμο Ασβεστοχωρίου Θεσσαλονίκης
Ένα έθιμο μοναδικό, αυτό με το πορτοκάλι και το κυπαρίσσι, αναδεικνύεται κάθε χρόνο εδώ και περίπου δύο αιώνες την ημέρα των Θεοφανείων στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου Ασβεστοχωρίου.
Ηδη από την παραμονή των Θεοφανείων αρχίζει η γιορτή. Στολίζεται ένα μεγάλο τραπέζι στο κέντρο του Ναού και σχηματίζεται ένας μεγάλος Σταυρός από πορτοκάλια και κλαδιά κυπαρισσιού.
Το κυπαρίσσι συμβολίζει την αιωνιότητα και το πορτοκάλι την υγεία, ενώ και τα δύο προφέρονται ως δωρεά από οικογένειες του Ασβεστοχωρίου.
Κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας το τραπέζι πλαισιώνουν μικρά παιδιά, που κρατούν αναμμένες λαμπάδες-κεριά, στα οποία είναι περασμένα δύο πορτοκάλια και ένα μήλο, ενώ ανάμεσα τους κρέμονται αποξηραμένα σύκα, που είναι δεμένα με μια κόκκινη κλωστή. Δεμένα στην κόκκινη κλωστή ήταν παλιότερα φλουριά, ενώ σήμερα κρέμονται από τις λαμπάδες νομίσματα.
Το έθιμο προβλέπει ότι τα στολισμένα κεριά τα προσφέρουν στα παιδιά οι νονές και οι νονοί τους την παραμονή ή την προπαραμονή των Θεοφανίων, ενώ αν δεν βρίσκονται στο Ασβεστοχώρι το έθιμο τηρείται από τους γονείς ή τους υπόλοιπους συγγενείς.
Μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας μοιράζεται σε όλο το εκκλησίασμα ένα πορτοκάλι με ένα μικρό κλωνάρι κυπαρισσιού στο πάνω μέρος του.
Να σημειωθεί ότι το έθιμο το έφεραν στο Ασβεστοχώρι ξενιτεμένοι παλιοί κάτοικοι της περιοχής από τους Αγίους Τόπους.